پیش و پسی بست صف کبریا                             پس شعرا آمد و پیش انبیا

در کتاب ادبیات فارسی ۲ علوم انسانی در دوره ی پیش دانشگاهی ٬ بخشی از کتاب عالم آرای عباسی درباره شاعران آمده و در آن فضای کلی شعر دوره صفویه و شعر چند شاعر این دوران آورده شده است .

در ابتدای این درس بیتی از نظامی آمده است که در بالا ذکر شد و در ادامه آمده :

از طبقه علیّه ی شعرا که ناظمان مناظم سخن پیرایی و پیرایه بندان سلسله ی معنی آرایی اند در آن هنگام در اردوی معلّا و ممالک محروسه ٬ شاعران سخنور و سخنوران بلاغت گستربی شمار بودند . در اوایل حال خضرت خاقانی جنت مکان (شاه عباس اول) ٬ توجه تمام به حال این طبقه بود . ...و در اواخر ایام حیات که در امر معروف ونهی از منکر مبالغه ی عظیم می فرمودند چون این طبقه را از صلحا و زمره ی اتقیا نمی دانستند ٬ زیاده توجهی به حال ایشان نمی فرمودند و راه گذرانیدن قطعه و قصیده نمی دادند .

این درس را که می دادم بچه ها بار دیگر این سوال تکراری بی جواب را مطرح کردند که بالاخره شاعر کیست؟ و شعر چیست؟ قرار شد این بار  از زبان خود شاعران و ادیبان به این سوال پاسخ دهیم . امشب کمی در بین دفتر های جدید و قدیمی ام گشتم واین عبارات و ابیات را پیدا کردم .البته  مطمئنم که  بچه ها مطالب جالبتری را پیدا کرده اند .

اول کسی که در عالم شعر گفت ٬ آدم بود . وسبب آن بود که هابیل مظلوم را قابیل مشؤوم بکشت و آدم  را داغ غربت و ندامت تازه شد و در مذمت دنیا ودر مرثیه ی فرزند ٬ شعر گفت .  

تذکره الشعرا

شعر ٬ تصویر شناخته شده ای ندارد .نمی توان سن او را حدس زد . ریشه اش رانمی توان شناخت .هیچ کس نمی داند از کجا می آید و  با چه گذرنامه ای سفر می کند ....شعر رقص با کلمات است که من آن را دوباره تکرار می کنم .شعر ٬ یعنی رقص با تمام اجزای درون . یعنی رقص با تمام لایه های ظاهری و پنهانی درون ....شاعر در شعرش به شکل اجباری حضور دارد .شاعر در شعرش محصور است همچنان که ماهی در جغرافیای آبی اش زندانی است و نه راه پس دارد و نه راه پیش.      

نزار قبانی

شعر ارکستر پر هیجانی است که در آن آواز طبیعت و بشر و حوادث به هم آمیخته است.

ویکتور هو گو

شعر عبارت است از مقدار زیادی شادی ٬ رنج و سر گشتگی به اضافه ی مقدار کمی لفظ و لغت .

جبران خلیل جبران

شعر آن موسیقی است که هر کس درون خود دارد .

شکسپیر

شعر واقعی شعری نیست که همه آن را بفهمند بلکه شعری است که همه آرزوی فهمیدن آن را داشته باشند . ... شعر های ابتدایی برای شاعر ٬ مثل دندان های شیر برای کودک است٬ لق! اما راه گشا ی دندان های محکمی که بعد ها می رویند .

سید حسن حسینی

اگر نوشته ای را بخوانم که خون در رگهایم منجمد کند چندان که هیچ آتشی نتواند گرمم کند ٬ آن نوشته را شعر خواهم دانست . اگر نوشته ای بخوانم و دیگر سرم را بر گردنم احساس نکنم٬ یقین خواهم کرد آنچه خوانده ام شعر بوده است . اینها  تنها راه های شناسایی شعر است . 

امیلی دیکنسون 

در شعر ٬ مصراع نخستین٬  هدیه ی خدایان است .

پل والری

در ادر گ اگر نوشته ای را بخوانم که همیشه

دست خدا مرا در بر گرفت و مدتي به سكوت گذشت ...

بعد از مدتي به خدا گفتم : به عنوان پروردگار دوست داري كه بندگانت چه درسهائي در زندگي بياموزند ؟

خدا پاسخ داد :

* اينكه ياد بگيرند نمي توانند كسي را وادار كنند تا بدانها عشق بورزد . تنها كاري كه مي توانند انجام دهند اين است كه اجازه دهند خود مورد عشق ورزيدن واقع شوند .

* اينكه ياد بگيرند كه خوب نيست كه خودشان را با ديگران مقايسه كنند .

* اينكه بخشش را با تمرين بخشيدن ياد بگيرند .