هر وقت که همدیگر را می بینیم سلام کرده ونکرده بحثمان به کتاب زبان فارسی و مشکلات عدیده ی آن می کشد. یکی از دوستان قدیمی است و دغدغه ی مشترک هردومان به عنوان معلم ادبیات مباحث زبان شناسی و دستور  کتب درسی آموزش و پرورش است .

این بار هم که بعد از حدود هفت ماه همدیگر را دیدیم اول صحبت از یک گروه اسمی و وابسته های آن شد و بعد  به سراغ فعل مجهول رفتیم.می گفت که قرار است مقاله ای درباره ی مجهول فعل های مرکبی از قبیل مطالعه کرد و بررسی کرد بنویسد و از من می خواست که اگر کتابی در این زمینه می شناسم یا استادی هست که می تواند در این زمینه کمکش کند به او معرفی کنم.

گفت : نظر خودت در این باره چیست ؟ گفتم می دانی که با تو موافق نیستم .من می گویم وقتی گفته می شود که کتاب زبان فارسی دوره ی  متوسطه یک کتاب ساخت گرا است و براساس ظاهر هر واژه یا جمله ای نظر می دهد پس نمی توانیم مجهول مطالعه کرد را مطالعه شد بدانیم چون در همین کتاب های درسی شیوه ی ساخت مجهول را صفت مفعولی فعل مورد نظر + صرف شد در زمان مورد نظر دانسته است ٬ یعنی مجهول" مطالعه کرد" ٬  "مطالعه کرده شد" است هر چند که در زبان عامه کاربردی ندارد  .

از سوی دیگر اگر جمله هایی مثل : "درس مطالعه شد"یا " مطلب بررسی شد"  را مجهول بدانیم ٬ تکلیف جمله هایی از قبیل:" دانش آموز گرفتار شد " چیست؟ آیا آن هم مجهول است  یا جمله ی اسنادی سه جزئی است و گرفتار نقش مسند را دارد؟

آیا می توانیم بگوییم که فعل های مر کبی مثل بررسی کرد ٬ تحقیق کرد یا مطالعه کرد به روش یاد شده مجهول می شوند اما جمله های چهار جزئی همراه با مفعول و مسند مثل جمله ی او خانه را ویران کرد با روش صفت مفعولی + صرف شد مجهول می گردد؟ و در نهایت می شود : خانه ویران کرده شد

نظر شما در این زمینه چیست؟   آیا دستور زبان کتاب های درسی امروز ٬دستور زبانی ساخت گرا است یا تلفیقی از ساخت گرا و معناگرا می باشد؟ اصلآ مجهول فعل های مورد نظر چه می شود؟